SOPOT NON-FICTION 2026
Organizator: Fundacja Teatru BOTO
Kuratorzy: Adam Nalepa, Roman Pawłowski-Felberg oraz Marzena Sadocha
Dofinansowano ze środków Miasta Sopotu.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
TATKO
Magda Feracz / Joanna Król
Punktem wyjścia projektu jest książka Magdy Fertacz „Tatko” — autobiograficzna proza poetycka będąca rozrachunkiem córki z postacią ojca. Ojciec jest tu postacią dokumentalnie wyjątkową: wybitny kardiochirurg, pionier transplantologii serca w Polsce, gwiazda polskiej kardiochirurgii, laureat najwyższych państwowych i medycznych odznaczeń. Jedyny Polak uhonorowany tablicą i drzewkiem na wyspie Kos — rodzinnej wyspie Hipokratesa.
Projekt rozpatruję jako studium pęknięcia między dwoma rodzajami archiwum. Pierwsze ma charakter instytucjonalny: dyplomy, odznaczenia państwowe, protokoły medyczne, nazwisko obecne w historii polskiej medycyny. Drugie ma charakter cielesny — przechowuje je ciało córki: wieloletnie zaburzenia, nawracające napady paniki, ślady przemocy zapisane w układzie nerwowym. To archiwum nie posiada protokołu, lecz jest równie precyzyjnym zapisem rzeczywistości.
Projekt stawia pytanie o to, co pozostaje poza zasięgiem dokumentu instytucjonalnego. Dłonie chirurga wykonujące przeszczepy serca i te same dłonie jako narzędzie przemocy domowej. Projekt jest próbą oddania głosu drugiemu archiwum — równoprawnemu i niepomijalnemu dokumentowi ludzkiego doświadczenia.
RYBĄ NIE JESTEM
Teatr Nowy im. Izabelli Cywińskiej w Poznaniu
Maria Bruni / Ilona Gumowska / Martyna Zaremba-Maćkowska / NN
„Kraulem przez Kanał La Manche” to autobiograficzna powieść Teresy Zarzeczańskiej-Różańskiej, która stała się inspiracją dla artystów Teatru Nowego w Poznaniu, aby opowiedzieć o losach polskiej pływaczki, nauczycielki matematyki, wielokrotnej mistrzyni i rekordzistki Polski w stylu klasycznym. Pochodząca z Poznania pływaczka jako pierwsza Polka i jedna z czterech kobiet, przepłynęła Kanał La Manche.
NOC DYŻURNA WCIĄŻ BYWA TRUDNA
Grupa Skorupa, Warszawa
Aleksandra Skorupa / Paulina Fonferek / Dominik Sikora / Dominika Zielińska / Zuzanna Chrobak
Projekt „Noc dyżurna wciąż bywa trudna” to teatralny esej dokumentalny o pracy pielęgniarek i położnych jako doświadczeniu granicznym – pomiędzy ciałem a systemem, opieką a wyczerpaniem, życiem a jego podtrzymywaniem. Punktem wyjścia są osobiste i badawcze doświadczenia reżyserki, materiały literackie i dokumentalne.
Spektakl buduje wielogłosową strukturę sceniczną, w której choreografia, język poetycki i fragmenty dokumentalne tworzą obraz nocnego dyżuru jako stanu permanentnego przeciążenia i rozpadu tożsamości. Centralnym motywem jest ciało pracujące – jednocześnie widzialne i niewidzialne, opiekuńcze i wymazane.
RUDA WIEWIÓRKA
Victoria Yegorova / Alina Dzmitrovich / Uliana Shargaeva
Podczas ucieczki z Białorusi do Polski przez zieloną granicę dwie młode dziewczyny – lekarki, skazane na lata prac przymusowych – trafiają w ręce przemytnika, którego towarzystwo okazuje się nie mniej niebezpiecznym niż opresyjny system, przed którym próbują się uratować.
To historia o kruchości wolności. Realizm dokumentalny zderza się tu z subtelnym absurdem – tym samym, który przenika codzienność życia w krajach autorytarnych. Chcemy odebrać ucieczce politycznej patos wielkiego wydarzenia i pokazać ją jako ciąg drobnych, absurdalnych momentów – dalekich od czegokolwiek, co nazywamy bohaterstwem.
„O 4:12 WIDZIANO MNIE PO RAZ OSTANI”
Mira Mańka / Katarzyna Sobolewska / Kamila Janik / Beata Passini
Projekt „o 4:12 widziano mnie po raz ostatni” podejmuje krytyczną refleksję nad kulturową reprodukcją kobiecego zniknięcia, wychodząc od medialnego obiegu sprawy zaginięcia Iwony Wieczorek. Dokumentalnym punktem wyjścia są archiwa cyfrowe i afektywne: monitoring, reportaże, podcasty true crime, internetowe spekulacje oraz oddolne praktyki rekonstruowania narracji. Materiał traktujemy nie jako transparentne świadectwo prawdy, ale jako pole projekcji społecznych fantazmatów, reprodukcji przemocy symbolicznej oraz fetyszyzacji kobiecego zaginięcia. Projekt odwołuje się również do zjawiska ,Missing White Woman Syndrome”; – mechanizmu medialnej nadwidzialności zaginięć młodych kobiet, których historie stają się przedmiotem afektywnej konsumpcji, społecznej identyfikacji i spektakularizacji.
Projekt koncentruje się na figurze zniknięcia rozumianej zarówno jako doświadczenie egzystencjalne, jak i potencjalny gest odmowy wobec reżimów widzialności, przemocy i społecznych oczekiwań. Interesuje nas moment, w którym brak informacji o losie zaginionej zostaje przejęty przez zbiorową wyobraźnię, a historia konkretnej osoby zaczyna funkcjonować jako medialny mit, przemoc wobec kobiet staje się rozrywką i emocjonalnym produktem.
Formalnie projekt sytuowany jest na pograniczu wykładu performatywnego, sztuki konceptualnej i performatywnego researchu. Twórczynie analizują etykę reprezentacji oraz napięcie między empatią a spektaklem, pytając o możliwość tworzenia herstorii, która nie reprodukuje mechanizmów sensacji, afektywnej eksploatacji i symbolicznej przemocy
CÓRKI KSIĘDZA
Julia Dziworska / Marta Malikowska / Magdalena Żak / Marta Szlasa-Rokicka
,,Córki księdza” to interdyscyplinarny projekt teatralny na granicy dokumentu, video artu i perfomansu. Opowiada o problemie dzieci narodzonych z potajemnych romansów księży – o wykluczeniu, tabu strachu i poczuciu winy. Projekt będzie oparty na prywatnej historii rodziny Malikowskich, reportażu „My, dzieci księży” Marty Abramowicz oraz książce Marty Glanc pt. ,,Córka
księdza”
ATLAS OBECNOŚCI
Nowy Teatr im. Witkacego w Słupsku
Kalina Jagoda Dębska / Kuba Mielewczyk / Julia Koper
„Atlas obecności” to projekt dokumentalno-performatywny inspirowany spotkaniami z kolumbijskimi migrantami mieszkającymi w Słupsku i okolicach. Punktem wyjścia stała się osobista historia podróży ze Słupska do Gdyni, podczas której spotkałam młodego chłopaka z Kolumbii, próbującego odnaleźć się w Polsce w środku zimy. Kolejne spotkania i rozmowy ujawniły mi rosnącą obecność społeczności latynoamerykańskiej na Pomorzu oraz proces tworzenia nowych relacji, rodzin i wspólnot.
Interesuje mnie zderzenie kultur: ciepła, otwartości i energii kojarzonej z kulturą kolumbijską z doświadczeniem biedy, przemocy i migracji, a także z polską codziennością, bardziej chłodną, ekonomicznie trudną, ale dającą względne poczucie bezpieczeństwa. Projekt będzie próbą stworzenia emocjonalnego atlasu miasta budowanego z rozmów, historii mówionych,
wiadomości głosowych, muzyki i materiałów audio. Inspiracją sceniczną jest dla nas również forma telenoweli.
Podczas rezydencji, wspólnie z aktorami Teatru Nowego im. Witkacego w Słupsku, chciałabym rozpocząć pracę nad performatywną formą na styku dokumentu, eseju i performansu. Research rozwijany będzie we współpracy z Mauro Calderónem oraz Dominiką Matejko.